Lees voor

Maurikse molen schrijft geschiedenis

06-12-2011 09:15
0 reacties

MAURIK - Schrijver en historicus Jan Hogendoorn maakt met zijn jongste uitgave, een boekje over de Maurikse molen, een stukje Maurikse geschiedenis zichtbaar. Waar moleneigenaar, de familie Beijen, de Maurikse molen een aantal jaren een nieuwe 'look' gaf, is het Hogendoorn die juist het verleden laat herleven. Met vanuit zijn huiskamer zicht op de molen was hij direct gefascineerd toen de oude romp keurig werd gerestaureerd en in oude luister hersteld werd. Dat moest toch wat verder onderzocht worden.

Hogendoorn is blij met de uitgave, al heeft het deze keer toch wat langer geduurd voordat hij op het schap lag. Het meest favoriete hoofdstuk van de schrijver is gewijd aan de geschiedenis van het Maurikse kasteel. Hieruit blijkt dat het een van de sterkste kastelen in de Betuwe is geweest. Vandaar ook dat de Gelderse hertog gretig zijn toenemend gezag in het Rivierengebied gebruikte om de Maurikse burcht onder zijn invloedsfeer te brengen. Het boekje bevat een tekening zoals de hoofdburcht van het kasteel er mogelijk uitgezien heeft.

Hogendoorn schetst dat de molen in Maurik een van de oudste molens in Nederland is. De eerste keer dat vierwieker in Maurik vermeld werd is in 1369. Dat is bijzonder oud omdat aan het eind van de dertiende eeuw voor de eerste keer een molen in Nederland vermeld werd. De oudste Maurikse molen is toen afgebroken en overgebracht naar Culemborg, waar de molen juist afgebrand was. Naast Maurik waren het onder andere ook Eck en Wiel en Ommeren die in deze tijd met hun molens in de boeken voorkwamen.
En volgens Hogendoorn is het ook niet zo dat de link tussen molen en kasteel snel gelegd werd. Aanvankelijk stond zo'n molen op het terrein van de voorterrein van het kasteel. Op die manier werd zo'n kostbaar gebouw ook door de grachten en kasteel muur beschermd tegen kwaadwilligen.

In het boekje komen alle molens voor die op deze Maurikse plaats gestaan hebben. De houten standaardmolens stonden niet altijd even stabiel op hun fundamenten. En met enige regelmaat waaiden deze molens omver. Het onderstuk van de molen, zoals die er nu staat, is gebouwd aan het begin van de 19e eeuw en nu dus een dikke tweehonderd jaar oud. De rest is ongeveer zestig jaar later neergezet.
In 1932 verloor hij na een heftige storm zijn wieken. Tot 1937 werd er toch nog gemalen, maar wel met behulp van een dieselmotor. De kop van de molen en een aantal andere onderdelen zijn uiteindelijk toch verkocht.

Na die tijd stond er alleen nog maar een stomp, onttakeld met een uitstraling van vergane glorie. Maar de familie Beijen kocht de molen in de jaren negentig op en plaatste op eigen initiatief in 2006 weer kop en de wieken. Voor Jan Hogendoorn reden om toch maar eens te duiken in de geschiedenis van de kasteelgracht, de molen en het Maurikse kasteel.
Hogendoorn; ,,Allerlei omstandigheden speelden bij de totstandkoming van deze uitgave een rol, maar het is er uiteindelijk toch van gekomen. Het had wat eerder gekund. Het is een brok historie, daar rond de molen. En het onderzoek heeft mij weer genoeg nieuwe vondsten opgeleverd om een volgend project bij de kop te pakken. Nieuwe vondsten, daar leef ik van.''

Het boekje is te koop bij de C1000 aan de Raadhuisstraat en bij Herman van Meeteren Boerenmeubelen aan de Prinses Marijkelaan 35a in Maurik. De prijs bedraagt 9,50 euro.